Dierenwelzijn van schapen en geiten

In Nederland worden ook veel geiten en schapen gehouden. Hoewel er minder geiten en schapen zijn dan koeien of varkens dragen ze bij aan de productie van zuivel, vlees en wol. 10% van de wereldwijde productie komt zelfs uit de EU. Ook in de geiten- en schapenhouderij zijn er verschillende ontwikkelingen, uitdagingen en oplossingen. Die leggen we je hier graag aan je uit.

Facts & Figures

Geiten

In Nederland worden 70% van de geiten worden gehouden door gespecialiseerde geitenhouders, de rest hobbymatig. De gemiddelde omvang van de bedrijven is de afgelopen 10 jaar bijna verdubbeld. In 2021 waren er 644 geitenhouders met gemiddeld 750 geiten per bedrijf. Deze bedrijven zijn grotendeels gericht op geitenmelk en natuurlijk geitenkaas. De bokken (mannetjes geiten) geven geen melk. Geitenhouders hebben een plan opgesteld om bokken wel op het bedrijf te kunnen houden, en bokkenvlees populairder te maken.

Ontwikkelingen in de geitensector

De geitensector is jong en ambitieus. Toekomstbestendigheid en een verantwoorde manier van voedselproductie staat voorop. Daarom is in 2015 de Duurzame GeitenZuivel Keten opgericht om samen met alle betrokken partijen, belangrijke thema’s zoals dierenwelzijn en  energie & klimaat  aan te pakken.

Je leest meer over welzijn, huisvesting, ingrepen en het leven van geiten in Nederlandse geitenhouderijen op de website van Ontdek de Geit.

Schapen

Schapen zijn echte weidedieren. Er zijn meer dan 900 rassen met hun eigen karakteristieken. Schapen lopen het hele jaar door buiten en zijn niet weg te denken uit het Nederlandse landschap en de cultuur. Ze spelen een belangrijke rol in  het beheer van de natuur en het landschap. Met een focus op diervriendelijkheid en duurzaamheid produceert de schapenhouderij kwalitatief hoogwaardig lamsvlees en schapenmelk en -kaas. Toch kampt de sector ook met uitdagingen zoals de komst van de wolf en de beschikbaarheid van betaalbare pachtgrond. Het aantal schapen en bedrijven neemt sinds 2006 af, mede door regeldruk en de concurrentie met andere landbouwsectoren. In 2021 waren  er 8205 schapenhouders actief in Nederland, met gemiddeld 61 schapen per bedrijf.

HOE LEVEN SCHAPEN?

Schapen hebben weinig nodig. Een schapenstal en afgerasterde weide volstaan. Een windscherm of schutstal biedt voldoende bescherming tegen regen en zonneschijn. Dat is vooral belangrijk tijdens het lammerseizoen. Daarnaast is het wisselen van weides belangrijk om infecties te voorkomen. De huisvesting van schapen kan eenvoudig worden opgezet, zoals een potstal. Grote bedrijven hebben vaker een  professioneel opgezette stal waarin de schapen -afhankelijk van vooral het moment van lammeren- in groepen worden gehouden en kunnen doorschuiven naar een ander hok wanneer dat nodig is. 

WAT ETEN SCHAPEN?

Schapen zijn herkauwers en eten voornamelijk gras en andere ruwvoeders zoals hooi en kuilvoer. Maar ze eten ook graan, erwtjes, bieten en andere gewassen. Ook hebben schapen een behoefte aan mineralen en vitaminen. Die kunnen worden aangevuld door verstrekking van mineralen- en zoutblokken. Het is voor schapenhouders belangrijk om het dieet van schapen goed in balans te houden om te zorgen voor een goede gezondheid en productiviteit.

GEZONDHEID VAN SCHAPEN

Schapen kunnen net als andere dieren te maken krijgen met verschillende ziekten, aandoeningen en infecties. Om ziektes te voorkomen is het belangrijk om de schapen regelmatig te inspecteren en te vaccineren.  De hygiëne in de stal en de weide is erg belangrijk, en moet naast het gedrag van de schapen dus ook goed in de gaten worden gehouden. Goed gebalanceerde voeding en schoon water zijn essentieel voor gezonde schapen. Bij vermoeden van ziekte wordt de dierenarts geraadpleegd.

TRANSPORT VAN SCHAPEN

Alhoewel we schapen voornamelijk veel zien wandelen in de Nederlandse heidevelden, dijken, parken en bermen, worden ze ook wel eens op andere manier vervoerd. Dit gebeurt volgens de algemene wet- en regelgeving.

ONTWIKKELINGEN IN DE SCHAPENHOUDERIJ

De schapenhouderij in Nederland levert lamsvlees en wol van uitstekende kwaliteit, en de schapen zijn met hun niet weg te denken aanwezigheid in het landschap, een belangrijke verbinding tussen de agrarische sector en de maatschappij. De schapenhouderij in Nederland heeft echter al jaren te maken met lage opbrengsten en een afname van het aantal schapen en houderijen. Momenteel zijn er 8.505 professionele bedrijven en 18.000 hobbyhouders. Er wordt hard gewerkt aan de juiste balans tussen een eerlijke prijs voor de producten, beloning voor de bijdrage van schapen aan het landschap, natuur- en watermanagement en verantwoord ondernemerschap. 

De schapensector heeft een missie opgesteld voor toekomstgericht ondernemen, waarbij verschillende uitdagingen worden aangegaan. Zo moet er rekening gehouden worden met:

• De komst van de wolf
• Betaalbare weidegronden
• Het voorkomen van dierziekten
• Een efficiënter Identificatie- en Registratiesysteem

Je leest meer over welzijn, huisvesting, ingrepen en het leven van schapen in Nederlandse op de website van LTO.

Bronnen en relevante links: 

• WUR feiten over schapen- en geitenhouderij in Nederland 
• Ontdek de Geit 
• LTO schapenhouderij