5 recente vragen

Dossiers

Breadcrum

    Bacteriën horen tot de normale darmflora van mens en dier, ook de Escherichia (e.coli). Meer dan 99% van deze bacteriesoorten zijn niet schadelijk. Er bestaaan echter enkele soorten die ziekte kunnen veroorzaken. Een bekende ziekteverwekker onder de E. coli is VTEC (Vero-Toxine producerende E. coli). Deze kan breed in het milieu voorkomen en via land- en tuinbouwproducten, of via dieren (kinderboerderijen) de mens besmetten. Vooral bij kleine kinderen kan een VTEC infectie complicaties hebben in de vorm van nierbeschadiging.

    De mens kan worden geïnfecteerd via besmet voedsel, bijvoorbeeld verse groente en fruit, onvoldoende verhit vlees en door contact met besmette dieren (kinderboerderijen). Klachten door een infectie treden bij mensen op na een incubatie van gemiddeld vier dagen, maar deze kan oplopen tot twaalf dagen. De klachten die mensen kunnen hebben zijn ernstige (bloederige) diarree, algehele malaise met koorts en bij kinderen complicaties in de vorm van nierfalen en bloed bij de urine (HUS).

    Voor met name kleine kinderen is VTEC erg infectieus. Dit betekent dat ook kleine aantallen bacteriën kunnen leiden tot ziekte, dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld salmonella. Dit houdt ook in, dat rauwe groenten en andere voedingsmiddelen die rauw worden gegeten niet in aanraking mogen komen met dierlijke mest. Voor vlees betekent dit dat het voldoende dient te worden verhit voor consumptie: verse stukken vlees goed om en om verhitten, want de mogelijke besmetting zit aan de buitenkant en niet in het vlees. Voor gemalen en samengestelde producten geldt dat het vlees een behandeling dient te ondergaan die VTEC doodt, bijvoorbeeld door en door verhitten op een temperatuur vanaf 70°C, of  fermenteren en drogen zoals in salami.

    Achtergronden

    Vooral in de VS vinden regelmatig uitbraken plaats van VTEC bij de mens. Dit heeft enerzijds te maken met de structuur van de rundveehouderij en het slachten in de VS en anderzijds met het consumptiepatroon van mensen, waarbij regelmatig hamburgers worden geconsumeerd die niet voldoende zijn verhit. In Nederland heeft de afgelopen 10 jaar één uitbraak plaatsgevonden als gevolg van rundvlees en één als gevolg van een besmetting op een kinderboerderij. Daarnaast vonden sporadische gevallen plaats bij mensen.

    Gelet op de ernst van de mogelijke complicaties bij kinderen worden door de landen in de EU alle gevallen van VTEC geregistreerd en waar nodig nader onderzocht door het RIVM en de GGD.

    Situatie  in Nederland

    In Nederland komt VTEC sporadisch voor bij levende dieren en op voedingsmiddelen. VTEC wordt het meeste aangetroffen op rund-, kalfs- en lamsvlees.

    In slachterijen worden hygiënemaatregelen genomen om besmettingen te voorkomen. Zo gelden strikte eisen, zoals het vermijden van besmetting van vlees tijdens het slachten van het dier. Het vermijden van besmetting van karkassen met maag-darm-inhoud heeft binnen de HACCP plannen van de slachterijen continue aandacht. Ook de overheid (VWA) controleert dit continu. Monitoringsgegevens van slachterijen laten zien dat bij een hygiënisch correct uitgevoerde slachting van dieren het percentage VTEC besmette karkassen ver beneden 0,5% ligt, dit is veel lager dan de huidige besmettingsniveau’s in de USA.

    Ontwikkelingen

    Ook de veehouder besteedt via hygiëne programma’s veel aandacht aan het voorkomen van besmettingen met VTEC. Wereldwijd wordt er veel wetenschappelijk onderzoek uitgevoerd naar mogelijkheden om VTEC op de boerderij te bestrijden, onder andere via vaccinaties en hygiëne maatregelen.

    Maatregelen

    Alle voedselverwerkende bedrijven werken met verplichte HACCP procedures, waarin een aantal maatregelen wordt genomen om besmettingen met VTEC te voorkomen. Daarnaast wordt het niveau van hygiëne in bedrijven continu gemonitord met laboratorium analyses.

    Voor rauw vlees geldt dat op de verpakking wordt vermeldt dat het product voldoende dient te worden verhit om mogelijke besmetting met ziekteverwekkers tegen te gaan. Voor hele stukken vlees (niet gemalen) geldt dat verhitting om en om voldoende is om VTEC te doden. Voor gemalen vlees en vleesbereidingen (gehakt,  slavinken e.a.) geldt dat producten door en door dienen te worden verhit. Ook kruisbesmetting in de keuken dient te worden voorkomen door hygiënische werkwijzen in de keuken en rauw vlees afgesloten te bewaren in de koelkast.

    Feiten en Cijfers

    In Nederland komen volgens het RIVM jaarlijks tussen de 50 en 100 gevallen van VTEC voor bij de mens.

    Naar boven

    Dossiers