5 recente vragen

Dossiers

Diervoer Kalvervoeder | Goede start is het halve werk

Kalveren die zijn bestemd voor de kalfsvleesproductie krijgen speciale kalvervoeding. Jonge kalveren worden gevoed met speciale kalvermelk. Afhankelijk van de gewenste leeftijd of eindproduct, wordt aan de kalveren ook krachtvoer en ruwvoer verstrekt. Nederlands kalfsvlees staat wereldwijd bekend om de hoge kwaliteit.

Naar boven

Kalvervoeding

Kalveren krijgen de eerste dagen na de geboorte dezelfde voeding.
De dieren moeten in deze periode zoveel mogelijk biest van de moeder drinken met de noodzakelijke voedings- en afweerstoffen.
Na een aantal dagen wordt overgestapt op een melkvervanger. In deze kalvermelk zitten vooral meer ijzer, vitamines en mineralen dan in gewone koemelk. De voedingsstoffen in deze melk(vervanger) sluiten precies aan op de behoefte van het kalf en is bovendien goedkoper. De normale koemelk kan dan als melk of bijvoorbeeld voor boter en kaas voor menselijke consumptie worden gebruikt.

Kalveren (stiertjes) die bestemd zijn voor de productie van kalfsvlees worden in Nederland na zo'n veertien dagen overgebracht naar gespecialiseerde kalverhouderijen. De eerste zeven tot acht weken worden ze daar gevoed met zogenaamde startmelk. Ook daaraan zijn extra ijzer, vitamines en mineralen toegevoegd. In deze jongste fase van de groei wordt ook goed gekeken naar de juiste aminozuursamenstelling (eiwitten). De hoeveelheid vet in de voeding wordt daarentegen juist iets beperkt.

Naar boven

Eerste fase

Kalvermelk bevat hoofdingrediënten zoals melksuiker, zetmeel, vetten en een combinatie van eiwitten afkomstig uit melk, soja en tarwe.
De vetten zijn meestal een combinatie van rundvet, varkensvet en kokosolie.
Jonge kalveren zijn volledig aangewezen op de vertering in de lebmaag en de dunne darm. De enzymproductie is aanvankelijk laag en uitsluitend gericht op de vertering van melk. De kalverhouders houden bij de voerverstrekking rekening met de verteringsmogelijkheden tijdens de eerste levensweken.

Vanaf het eerste moment stelt de kalverhouderij hoge eisen aan productveiligheid. Alle ingrediënten voor de kunstmelk worden vooraf geanalyseerd en de herkomst is zorgvuldig in kaart gebracht. Het productieproces verloopt volgens strakke protocollen.

Naast de kalvermelk krijgen de dieren na enkele weken ruwvoer.
De samenstelling en hoeveelheid hangt af van de leeftijd en behoefte. Het ruwvoer kan bestaan uit snijmaïs, stro of krachtvoer.
Vast voer heeft een positief effect op het welzijn van de kalveren. De dieren gaan meer herkauwen. Een geleidelijke introductie van vast voer naast de kalvermelk verstevigt de darmflora en beïnvloedt de darmgezondheid positief. Een goed voederschema geeft een optimale pensontwikkeling. Het benutten van het vaste voer verbetert naarmate de pens beter is ontwikkeld.

Naar boven

Tweede fase

Na de startfase van zeven tot acht weken wegen de kalveren zo'n 80 kilo.
Dan wordt geleidelijk overgeschakeld naar kalvermelk waarin de verhouding tussen vetten en eiwitten verschuift. Voor optimale groei is dan extra energie nodig in de vorm van vetten. De hoeveelheid ijzer in het voer kan daarbij iets worden verminderd. Vanwege onderlinge variatie tussen de kalveren wordt de juiste dosering regelmatig gecontroleerd aan de hand van het hemoglobinegehalte in bloedmonsters.

De groei van de kalveren wordt door verschillende factoren beïnvloed. Bijvoorbeeld door de eigenschappen van het dier, zoals ras, leeftijd, geslacht en gezondheid. Ook de omgeving speelt een rol, zoals het stalklimaat. Daarnaast zijn het voerniveau, de verhouding vloeibaar/vast voer en de samenstelling van het voer zelf  van invloed. Groeifactoren van het voer zijn de hoeveelheid eiwit, energie (onderverdeeld in vet en koolhydraten), mineralen, vitamines en de verteerbaarheid.

De energie in de kalvermelk is afkomstig van vet (40%), koolhydraten (40%) en eiwit (20%). Een rantsoen voor kalveren met veel melk en beperkt ruwvoer zorgt voor een snellere groei. De kosten van deze manier van voeren zijn wel iets hoger.

Na een periode van acht tot tien weken wordt bij kalveren, die zijn bedoeld voor rosé kalfsvlees overgestapt op volledig vast voer zonder melk. De keuze hiervoor hangt af van de dieren en de afzetmarkt voor het vlees.
Tot een slachtleeftijd van acht maanden wordt gesproken over kalfsvlees. De dieren wegen dan ongeveer 250 kilo; vlees van dieren van 8 – 12 maanden wordt rosé kalfsvlees genoemd.

Naar boven

Ingrediënten

Nederland is wereldwijd toonaangevend als producent van kalvervoeding met gebruik van melkvervangers.
Bij het productieproces van kalvermelkpoeder wordt rekening gehouden met de behoeftes van het kalf, de wensen en eisen van de afnemers van kalfsvlees en de mogelijkheid van langdurig transport zonder kwaliteitsverlies van het poeder.
De ontwikkeling van kalvermelk vereist veel onderzoek en een zorgvuldige productie. Uitgangspunt is het vervangen en verder verbeteren van koemelk.

Eiwitten zijn een belangrijke bron voor spier- en ander orgaanweefsel. De eiwitten in kalvervoeding moeten uitstekend verteerbaar en goed te benutten zijn.  Aanvankelijk werden hiervoor magermelk-eiwit en ander zuiveleiwit gebruikt. Geleidelijk aan worden diverse dierlijke en plantaardige eiwitten gebruikt als eiwitbron. De belangrijkste plantaardige eiwitbronnen zijn op dit moment soja, tarwe, aardappel en erwten.

Koolhydraten in kalvervoeding zijn een belangrijke energiebron om de lichaamsprocessen te stimuleren. Naast lactose worden ook plantaardige zetmeelbronnen ingezet.

Vetten spelen een belangrijke rol in het voer voor kalveren. Dit is vooral het geval in de tweede groeifase. In het melkpoeder moet ongeveer 20-25% vet zitten voor een optimale groei van het kalf. Daarnaast worden er steeds meer specifieke eisen gesteld aan de oorsprong van vetten. Dierlijke vetten zoals rundvet en varkensvet zijn beter opneembaar dan vetten van plantaardige herkomst, zoals kokosvet en soms palmolie.

Naast verteerbaarheid en opneembaarheid moet rekening worden gehouden met de verwerking van het voer. Een vet moet goed kunnen kristalliseren, zodat het poeder goede eigenschappen krijgt en niet gaat klonteren wanneer de temperatuur van de voeding stijgt of daalt. 

Vitamines en mineralen zijn essentiële voedingsstoffen die in zorgvuldig afgemeten hoeveelheden aan de voeding worden toegevoegd. Vitamines en mineralen ondersteunen de essentiële lichaamsprocessen en zorgen voor een gezond en vitaal dier. Verder kunnen pre- en probiotica, kruiden en zuren worden toegevoegd aan de kalvervoeding. Hiermee kan de maag- en darmflora worden versterkt, waardoor de gezondheid en het welzijn van een kalf kunnen worden geoptimaliseerd.

Naar boven

Cijfers

Percentage vet en eiwit in kalvermelk:
gehaltes:            vet                     eiwit
startfase           15-17%             21-23%
tweede fase     19-25%             17-20%

Naar boven

Vlees in beeld

Uitgelicht

Over het Schmallenberg virus

Lees meer
Voor jongeren van 13 - 19 jaar